Oorsprong in de Moorse tijd
Wanneer je door de smalle straatjes van Benimarfull loopt, is het niet moeilijk je voor te stellen hoe het leven hier eeuwen geleden moet zijn geweest. De oorsprong van het dorp gaat terug tot de Moorse periode, toen de regio El Comtat bewoond werd door islamitische gemeenschappen. De naam ‘Benimarfull’ zelf verraadt deze herkomst: het voorvoegsel “Beni-” stamt uit het Arabisch en betekent “zoon van” of “mensen van”. De tweede helft van de naam wordt vaak in verband gebracht met lokale families of een kenmerk van het gebied. In die tijd bestond Benimarfull waarschijnlijk uit een kleine nederzetting van witgekalkte huizen rond een centraal plein, waar water uit een fontein of bron werd gehaald en markten werden gehouden.
De islamitische invloed was zichtbaar in de bouwstijl: huizen dicht tegen elkaar gebouwd voor beschutting, smalle straatjes om schaduw te creëren en een systeem van irrigatiekanalen dat het omliggende land vruchtbaar maakte. Deze infrastructuur legde de basis voor de landbouw die eeuwenlang de ruggengraat van de lokale economie zou blijven. Tot op de dag van vandaag zijn in het historische centrum nog sporen te vinden van deze periode, zoals restanten van oude muren en straatindelingen die vrijwel onveranderd zijn gebleven.
De christelijke herovering en het ontstaan van een nieuwe gemeenschap
In de 13e eeuw veranderde het lot van Benimarfull ingrijpend toen de christelijke legers van het Koninkrijk van Valencia, onder leiding van koning Jaume I van Aragón, de regio heroverden. De Moorse bevolking werd grotendeels verdreven of geïntegreerd, en het dorp kreeg nieuwe bewoners, vaak kolonisten uit andere delen van het koninkrijk. Het
stratenplan bleef grotendeels hetzelfde, maar er verschenen nieuwe gebouwen die pasten bij de christelijke cultuur, waaronder de eerste kerk van het dorp.
Deze overgangsperiode was er een van zowel spanning als wederopbouw. Oude tradities vermengden zich met nieuwe, en Benimarfull begon zich te ontwikkelen als een agrarische gemeenschap binnen het christelijke rijk. De bouw van een parochiekerk werd een belangrijk symbool van de nieuwe identiteit, en religieuze feesten namen een centrale plaats in het dorpsleven in. Documenten uit deze tijd spreken van kleine landgoederen en boerderijen rondom het dorp, waar granen, olijven en amandelen werden verbouwd.
De invloed van de 16e en 17e eeuw
De 16e en 17e eeuw waren turbulente tijden voor de hele regio, en Benimarfull bleef daarvan niet gespaard. De opstand van de Moriscos (afstammelingen van de islamitische bevolking die zich tot het christendom hadden bekeerd) bracht onrust in veel dorpen in El Comtat. In 1609 leidde het bevel van koning Filips III tot de definitieve verdrijving van de Moriscos uit Spanje, wat een forse impact had op de bevolking van Benimarfull. Grote stukken landbouwgrond kwamen braak te liggen totdat nieuwe kolonisten het werk overnamen.
Toch was deze periode ook een tijd van versterking van het katholieke geloof. De kerk werd uitgebreid en versierd, en processies en religieuze festiviteiten kregen een vaste plek in het ritme van het jaar. Deze tradities vormen nog steeds de kern van de dorpsfeesten zoals we die vandaag kennen. Het leven in Benimarfull bleef in deze eeuwen voornamelijk 
gericht op zelfvoorzienende landbouw, met incidentele handel in naburige marktplaatsen zoals Cocentaina.
Benimarfull in de 18e en 19e eeuw
De 18e eeuw bracht een zekere mate van stabiliteit en groei. De landbouwproductie nam toe, mede dankzij verbeterde technieken en de uitbreiding van irrigatiekanalen. Families die generaties lang in het dorp hadden gewoond, bouwden stenen huizen met dikke muren, bedoeld om zowel zomerse hitte als winterkou buiten te houden. Het dorpsplein, dat nog altijd het hart van Benimarfull vormt, werd in deze tijd steeds belangrijker als sociaal centrum waar men elkaar ontmoette, handel dreef en nieuws uitwisselde.
In de 19e eeuw maakte Benimarfull, net als veel dorpen in de provincie Alicante, de gevolgen van politieke instabiliteit mee. De Carlistenoorlogen lieten hun sporen achter in de regio, al bleef Benimarfull zelf grotendeels buiten directe gevechten. Economisch was het dorp sterk afhankelijk van de oogsten, waardoor slechte jaren met droogte of ziektes in de gewassen diepe sporen achterlieten. Toch was er ook vooruitgang: er ontstonden ambachtelijke werkplaatsen, en sommige inwoners trokken tijdelijk naar grotere steden om extra inkomsten te verdienen.
De 20e eeuw: modernisering en uitdagingen
De 20e eeuw bracht grote veranderingen. In de eerste helft van de eeuw bleven landbouw en veeteelt de belangrijkste inkomstenbronnen, maar de mechanisatie deed langzaam zijn intrede. Tractors en moderne irrigatiesystemen vervingen het traditionele handwerk en gebruik van muildieren. Hierdoor konden minder mensen hetzelfde werk doen, wat leidde tot een geleidelijke leegloop van het platteland. Jongeren trokken naar Alcoy, Valencia of zelfs naar het buitenland op zoek naar werk.
De Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) bracht ook onrust naar Benimarfull, hoewel het dorp niet het toneel was van grote veldslagen. Wel werden er in deze periode voedseltekorten en politieke spanningen gevoeld. Na de oorlog kwam er langzaam herstel, maar het Franco-regime bracht ook beperkingen met zich mee op het gebied van vrijheid en economische ontwikkeling. Toch bleef het sociale leven in het dorp bestaan, met religieuze feesten, bruiloften en markten als momenten van samenzijn.
Heropleving in de tweede helft van de 20e eeuw
Vanaf de jaren ’60 en ’70 begonnen betere wegen en vervoersmogelijkheden Benimarfull te verbinden met de buitenwereld. Dit maakte het gemakkelijker voor inwoners om in nabijgelegen steden te werken en toch in het dorp te blijven wonen. De komst van elektriciteit, stromend water en verbeterde sanitaire voorzieningen veranderde het dagelijkse leven ingrijpend. Het dorpsplein en de kerk bleven het hart van de gemeenschap, maar nieuwe ontmoetingsplaatsen, zoals kleine cafés en verenigingsgebouwen, kwamen erbij.
De laatste decennia van de 20e eeuw zagen ook de komst van de eerste buitenlandse bewoners, vaak mensen die verliefd werden op de rust en charme van Benimarfull. Hoewel dit aantal aanvankelijk klein was, bracht het nieuwe dynamiek in het dorp. Tegelijkertijd bleven veel inwoners vasthouden aan traditionele waarden, waardoor het dorp zijn authentieke karakter behield.
21e eeuw: behoud van traditie in een veranderende wereld
Vandaag de dag combineert Benimarfull zijn historische erfgoed met de voordelen van de moderne tijd. De oude straten, de parochiekerk en de traditionele huizen vertellen nog steeds het verhaal van eeuwen geschiedenis. Lokale feesten, zoals de jaarlijkse Fiestas Patronales, blijven een belangrijk bindmiddel voor de gemeenschap. Deze evenementen zijn niet alleen religieus van aard, maar ook sociaal en cultureel, waarbij muziek, dans en gastronomie samenkomen.
Hoewel het dorp klein is, speelt de geschiedenis een grote rol in de identiteit van de inwoners. Verhalen over voorouders, oude landbouwmethoden en vroegere gebeurtenissen worden van generatie op generatie doorgegeven. Zo blijft de geschiedenis van Benimarfull levend – niet als iets dat alleen in boeken staat, maar als een gedeeld geheugen dat nog altijd de dagelijkse sfeer van het dorp bepaalt.
Wie vandaag Benimarfull bezoekt, wandelt niet alleen door een mooi bewaard gebleven dorp, maar ook door lagen van geschiedenis die teruggaan tot de Moorse tijd. Het is die diepe historische worteling die maakt dat Benimarfull, ondanks zijn bescheiden omvang, een rijke en gelaagde identiteit heeft weten te behouden.