Alcocer de Planes is een van die kleine dorpen in de provincie Alicante waar de tijd haast lijkt te hebben stilgestaan. Toch vertelt de geschiedenis van deze plaats een rijk en gelaagd verhaal, waarin verschillende culturen, oorlogen, handel en traditie samenkomen. Het dorp, dat vandaag de dag slechts een paar honderd inwoners telt, was eeuwen geleden een belangrijk punt in het dal van de Serpis. Wie zich verdiept in de historie van Alcocer de Planes, ontdekt een kroniek die zich uitstrekt van de Iberiërs en de Romeinen tot de Moren en de christelijke koningen, en die zelfs tot op de dag van vandaag doorwerkt in de manier waarop het dorp er uitziet en zijn feesten viert.
De oorsprong in de oudheid
Zoals veel dorpen in El Comtat kent Alcocer de Planes een lange geschiedenis die teruggaat tot de oudheid. Archeologische vondsten in de omgeving wijzen erop dat hier al in de Iberische periode kleine nederzettingen waren, die gebruikmaakten van de vruchtbare gronden langs de rivier de Serpis. De Romeinen, die de regio later beheersten, lieten er hun eigen sporen achter in de vorm van landbouwtechnieken en infrastructuur. Hoewel er geen groot Romeins oppidum in Alcocer is teruggevonden, maken onderzoekers melding van resten van keramiek en voorwerpen die doen vermoeden dat er wel degelijk een kleine gemeenschap actief was in dit gebied.
De ligging van Alcocer was gunstig: het dal bood water, vruchtbare grond en verbindingen met andere dorpen en steden in het binnenland van Alicante. Dit maakte de plek aantrekkelijk voor latere volkeren, waaronder de Visigoten en vooral de islamitische overheersers die in de vroege middeleeuwen de macht in handen kregen.
De Moorse periode en het ontstaan van het kasteel
De werkelijke bloei van Alcocer de Planes begon in de periode van Al-Andalus, toen de Moren het Iberisch schiereiland beheersten. Het dorp kreeg zijn naam waarschijnlijk in deze tijd: "Alcocer" komt van het Arabische woord *al-quṣayr*, wat "klein fort" betekent. Dat verwijst naar het kasteel dat op een strategische heuvel boven het dorp werd gebouwd. Dit kasteel diende als verdedigingswerk en controlepunt in het dal van de Serpis, een doorgangsroute die van groot belang was voor handel en communicatie tussen de kust en het binnenland.
Onder islamitisch bewind groeide Alcocer uit tot een agrarische nederzetting waar irrigatiesystemen werden aangelegd om de landbouw te verbeteren. De terrassen en waterkanalen die vandaag de dag nog in het landschap te herkennen zijn, stammen uit deze periode. Het dorp maakte deel uit van een netwerk van kleine Moorse dorpen die samen het agrarische hart vormden van El Comtat.
De Reconquista en de christelijke overheersing
In de 13e eeuw veranderde de geschiedenis van Alcocer de Planes ingrijpend. Koning Jaume I van Aragón veroverde dit deel van het huidige Valencia in zijn strijd om de christelijke koninkrijken uit te breiden. Het kasteel van Alcocer werd daarbij een belangrijk doelwit, omdat het de controle had over de vallei. Na de verovering werden veel Moorse bewoners verdreven of onderworpen aan nieuwe regels en belastingen. Toch bleef een aanzienlijk deel van de islamitische bevolking nog eeuwenlang in het dorp wonen als zogenaamde 
*mudéjares*, christelijke onderdanen die hun religie en gebruiken mochten behouden.
Het dorp kreeg in de late middeleeuwen een christelijk karakter, met de bouw van een parochiekerk en de oprichting van een nieuwe dorpskern rondom het kasteel. Het christendom en de feodale structuren bepaalden voortaan het leven. Adel en grootgrondbezitters beheersten de landbouwgronden, terwijl de dorpsbevolking leefde van de oogsten en veeteelt.
De Morenopstand en de leegloop van het dorp
Een van de meest dramatische momenten in de geschiedenis van Alcocer de Planes vond plaats aan het einde van de 16e eeuw. In 1609 vaardigde koning Filips III van Spanje het bevel uit dat alle Moriscos – de afstammelingen van de islamitische bevolking die zich tot het christendom hadden moeten bekeren – het land moesten verlaten. Dit besluit had desastreuze gevolgen voor dorpen zoals Alcocer de Planes. Het grootste deel van de bevolking werd gedeporteerd, waardoor het dorp bijna ontvolkt achterbleef. Gronden raakten braak en huizen stonden leeg, en lange tijd leek het erop dat Alcocer zou verdwijnen.
Pas toen nieuwe kolonisten uit andere delen van het koninkrijk zich vestigden in het dorp, kwam er langzaam weer leven terug. Deze nieuwe bewoners namen hun eigen tradities mee en vermengden die met wat er nog over was van de Moorse cultuur, wat leidde tot de mengeling van gebruiken die tot op de dag van vandaag zichtbaar is in de feesten en folklore van Alcocer.
De vroegmoderne tijd: een agrarisch dorp
In de eeuwen die volgden bleef Alcocer de Planes vooral een agrarische gemeenschap. Olijfboomgaarden, wijngaarden en amandelteelt bepaalden het ritme van het leven. De rivier de Serpis leverde water voor irrigatie en maakte beperkte handel mogelijk met nabijgelegen dorpen. Terwijl steden als Alcoy industrialiseerden in de 19e eeuw, bleef Alcocer grotendeels trouw aan de landbouw. Het kasteel verloor zijn militaire betekenis en raakte in verval, maar de resten bleven een herkenbaar symbool voor de bewoners.
De 18e en 19e eeuw brachten ook nieuwe religieuze bouwwerken, waaronder de kerk van San Fabián en San Sebastián. Deze kerk, die het religieuze hart van het dorp vormt, werd een belangrijke ontmoetingsplaats en centrum van gemeenschapsleven. Tot op de dag van vandaag zijn de jaarlijkse feesten ter ere van deze heiligen een van de belangrijkste momenten in de lokale kalender.
De twintigste eeuw en de modernisering
De twintigste eeuw bracht grote veranderingen voor Alcocer de Planes. Net als veel kleine dorpen in het binnenland van Alicante kreeg het te maken met ontvolking, doordat jongeren naar de steden trokken op zoek naar werk in de industrie en later in de toeristische sector aan de kust. Het inwonertal liep terug, maar het dorp wist zijn identiteit te behouden. De oude tradities bleven bestaan en religieuze en folkloristische feesten werden gekoesterd als ankerpunten in het dorpsleven.
De Spaanse Burgeroorlog liet zijn sporen achter, ook in Alcocer. Hoewel er geen grote veldslagen plaatsvonden, werd het dagelijks leven sterk beïnvloed door tekorten en politieke verdeeldheid. Na de oorlog en in de decennia van het Franco-regime bleef het dorp grotendeels agrarisch en geïsoleerd, totdat de infrastructuur in de tweede helft van de 20e eeuw verbeterde en Alcocer beter bereikbaar werd.
Tradities en culturele erfgoed
Een belangrijk element in de geschiedenis van Alcocer de Planes zijn de tradities die van generatie op generatie zijn doorgegeven. De patronale feesten ter ere van San Fabián en San Sebastián, die in januari plaatsvinden, vormen een hoogtepunt voor de gemeenschap. Tijdens deze feesten worden processies gehouden, speelt muziek een grote rol en komen families samen voor gezamenlijke maaltijden. Ook de invloed van de Moros y Cristianos, het bekende feest in de regio, is merkbaar in de manier waarop Alcocer zijn verleden herdenkt.
Bovendien speelt het kasteel, ook al is het tegenwoordig grotendeels een ruïne, nog steeds een symbolische rol. Het herinnert de inwoners aan de lange strijd tussen Moren en christenen, en vormt een tastbare link met de middeleeuwse geschiedenis. Voor bezoekers is het kasteel een geliefd punt om het verleden van het dorp te verkennen en het uitzicht over de vallei te bewonderen.
Een dorp met een rijk verleden
De geschiedenis van Alcocer de Planes laat zien hoe een kleine nederzetting uitgroeide tot een strategisch belangrijk punt in de middeleeuwen, hoe het bijna ten onder ging door de verdrijving van de Moriscos en hoe het uiteindelijk overleefde dankzij de veerkracht van nieuwe bewoners. Vandaag de dag ademt het dorp nog altijd de sporen van zijn verleden: in de resten van het kasteel, in de kerk die het hart van de gemeenschap vormt, en in de tradities die de inwoners levend houden.
Wie Alcocer de Planes bezoekt, stapt niet alleen een rustig Spaans dorp binnen, maar ook een levende geschiedenis die teruggaat tot de tijd van de Moren en de Reconquista. Het is precies deze gelaagdheid die het dorp uniek maakt binnen de provincie Alicante en die ervoor zorgt dat Alcocer de Planes, ondanks zijn kleine omvang, een groot verhaal te vertellen heeft.