Rust tussen bergen en lagune
Wie zich afvraagt of er in het binnenland van de provincie Alicante nog plekken bestaan waar de tijd merkbaar trager lijkt te verstrijken, vindt in Salinas een verrassend antwoord. Het kleine dorp ligt in de streek Alt Vinalopó, tussen een voormalige zoutlagune, open landbouwgrond en verschillende bergketens. Salinas is misschien niet de eerste naam die opduikt bij een zoektocht naar toerisme in Alicante, maar juist daardoor heeft de plaats veel van haar rustige en authentieke karakter behouden.
Wie Salinas bezoekt, komt niet terecht tussen grote hotels, souvenirwinkels en volle boulevards. Hier draait een dag eerder om wandelen, fietsen, het bekijken van plaatselijk erfgoed en rustig rondkijken in een dorp dat nog hoofdzakelijk voor zijn eigen inwoners leeft. De bezienswaardigheden van Salinas zijn bescheiden, maar de combinatie van natuur, geschiedenis en dorpsleven maakt de gemeente aantrekkelijk voor mensen die graag een minder bekend deel van Alicante ontdekken.
De kracht van Salinas zit in de afwisseling tussen de compacte dorpskern en het uitgestrekte landschap eromheen. Binnen korte tijd rijd of wandel je van de Plaza de España naar de brede vlakte van de Laguna de Salinas of naar de eerste hellingen van het omliggende berggebied. Daardoor werkt het dorp goed als bestemming voor een rustige dagtocht, maar ook als uitvalsbasis voor een langer verblijf in het binnenland.
Salinas vraagt wel om een andere manier van reizen dan de bekende kustplaatsen. De afstanden zijn groter, het openbaar vervoer is beperkt en veel natuurgebieden zijn niet voorzien van uitgebreide bezoekerscentra of toeristische voorzieningen. Een eigen auto, een goede routebeschrijving en enige voorbereiding maken een bezoek daarom aanzienlijk gemakkelijker.
Ontdek het rustige dorpshart
Een bezoek aan Salinas kan het beste beginnen rond de Plaza de España. Dit plein vormt het bestuurlijke, religieuze en sociale middelpunt van het dorp. Hier staan het gemeentehuis en de parochiekerk van San Antonio Abad, in het Nederlands Sint-Antonius-Abt. De huidige dorpskern werd grotendeels aangelegd nadat het oude Salinas in 1751 zwaar werd getroffen door een overstroming vanuit de lagune.
De kerk van San Antonio Abad werd na die ramp gebouwd en in 1755 geopend. Het gebouw heeft één hoofdruimte met een tongewelf, zijkapellen en een koepel boven het centrale deel. De kapel voor de communie bevat nog een gedeelte van de oorspronkelijke vloer. Het interieur moest na vernielingen tijdens de Spaanse Burgeroorlog opnieuw worden ingericht, waardoor oude architectuur en latere restauraties tegenwoordig naast elkaar te zien zijn.
Een opvallend detail is een voorstelling van de evangelist Johannes in een vat met vlammen. De kerk heeft bovendien de officiële status van lokaal beschermd erfgoed. De deuren zijn niet voortdurend voor toeristisch bezoek geopend, waardoor het verstandig is om rekening te houden met missen, plaatselijke vieringen en wisselende openingstijden.
Rond het plein en in de omliggende straten is Salinas gemakkelijk te voet te verkennen. De regelmatige indeling van het centrum verschilt van het doolhof van smalle straatjes dat veel oudere Spaanse dorpen kenmerkt. Dat komt doordat het huidige Salinas na de overstroming doelgericht op een veiliger plaats werd opgebouwd.
Wie meer over het vroegere dorp en de inwoners wil leren, kan informeren naar het Museo Municipal Salinas Lugar Viejo. Dit gemeentelijke museum besteedt aandacht aan de lagune, archeologische vondsten, plaatselijke gebruiken, de voormalige zoutindustrie en het werk van de uit Salinas afkomstige schilder Juan Gabriel Barceló. De gemeente meldt dat de toegang gratis is, maar een bezoek moet vooraf worden afgesproken. Controleer daarom voor vertrek altijd de actuele mogelijkheden bij het gemeentehuis.
Bezoek de Laguna de Salinas
De Laguna de Salinas ligt ongeveer twee kilometer buiten de huidige dorpskern en hoort onlosmakelijk bij het landschap en de geschiedenis van de gemeente. De naam kan de indruk wekken dat bezoekers hier een permanent meer aantreffen, maar in werkelijkheid staat de lagune tegenwoordig meestal grotendeels droog. Alleen na voldoende regen kan tijdelijk een dunne laag water over delen van de vlakte verschijnen.
De lagune ligt in een gesloten bekken. In het Spaans wordt dit een laguna endorreica genoemd. Dat betekent dat regenwater niet via een gewone rivier naar zee stroomt, maar zich in het laagste deel van het landschap verzamelt. Het water kan daar in de bodem zakken of verdampen. Bij verdamping blijven mineralen en zouten achter, waardoor de bodem zijn bijzondere samenstelling kreeg.
Hoewel de lagune vaak droog oogt, heeft het gebied nog altijd een belangrijke natuurwaarde. De zoutige bodem, de aangepaste plantengroei en de tijdelijke aanwezigheid van water maken de vlakte interessant voor verschillende vogelsoorten. De Laguna de Salinas maakt deel uit van het Europese natuurnetwerk Natura 2000. Dat betekent niet dat het gebied is ingericht als een recreatiepark, maar wel dat de natuurwaarden officieel worden beschermd.
Na regen kunnen steltlopers, reigers en andere watervogels in de omgeving verschijnen. Soms worden ook flamingo’s waargenomen, maar hun aanwezigheid is sterk afhankelijk van de waterstand en het seizoen. Wie speciaal voor vogels naar de lagune gaat, heeft dus geen garantie dat er veel water of grote groepen vogels te zien zijn.
Rond de lagune bevinden zich resten van de vroegere Fábrica de la Sal, de zoutfabriek. Ook zijn in het landschap nog overblijfselen zichtbaar van waterbassins, kanalen, molens, wasplaatsen en installaties die werden gebruikt bij pogingen om de lagune droog te leggen en mineralen te winnen. Deze industriële resten vertellen een belangrijk deel van het verhaal van Salinas, maar zijn niet allemaal ingericht of beveiligd als officiële bezoekerslocatie.
Blijf daarom op bestaande wegen en paden en ga niet zonder toestemming vervallen gebouwen of afgesloten terreinen binnen. De bodem kan na regen bovendien zacht, modderig en verraderlijk zijn. Wat vanaf de rand op een stevige zoutkorst lijkt, kan op sommige plaatsen onvoldoende draagkracht hebben.
Wandelen rond Salinas
Een van de belangrijkste redenen om Salinas te bezoeken is het landschap rond de Sierra de Salinas. Deze langgerekte bergketen vormt een natuurlijke grens tussen de provincie Alicante en de regio Murcia. De hoogste delen bereiken ruim 1.200 meter en bieden bij helder weer brede uitzichten over de lagune, het binnenland van Alicante en omliggende berggebieden.
De lagere hellingen bestaan uit dennen, mediterrane struiken, aromatische kruiden en open rotsachtig terrein. Rozemarijn, tijm en andere planten zorgen vooral in het voorjaar voor geur en kleur. In de zomer wordt het landschap droger en kan het natuurbrandgevaar snel oplopen. De beste wandelmaanden liggen doorgaans in het voorjaar, de herfst en op milde winterdagen.
In oudere toeristische informatie worden regelmatig de routes PR-CV 25, PR-CV 159 en PR-CV 165 samen genoemd. De actuele registratie van de Valenciaanse bergsportfederatie vraagt echter om enige nuance. De PR-CV 159 is niet meer officieel gehomologeerd. Dat betekent dat wandelaars niet mogen aannemen dat de volledige route nog volgens de oorspronkelijke normen wordt gecontroleerd, onderhouden en bewegwijzerd.
Ook bij de andere routes is voorbereiding nodig. De aanduiding PR staat voor Pequeño Recorrido, een middellange wandelroute die normaal met witte en gele markeringen wordt aangegeven. Markeringen kunnen echter vervagen, verdwijnen of niet meer aansluiten op de actuele toestand van het terrein. Neem daarom altijd een recente routekaart of een vooraf gedownloade gps-route mee.
PR-CV 25 naar Elda
De PR-CV 25 is een lange route tussen Elda en Salinas. Het volledige traject is ongeveer 25,9 kilometer lang en vraagt volgens de officiële registratie ruim zes uur wandeltijd. De route begint in Elda, loopt door landbouwgebied en bereikt via de omgeving van de lagune het dorp Salinas. Daarna keert het traject via een deels afwijkende route terug richting Elda.
Deze wandeling laat het contrast zien tussen het stedelijke gebied rond Elda, de open landbouwgrond, de heuvels en de zoutvlakte van Salinas. De lengte en de beperkte mogelijkheden om onderweg eenvoudig terug te keren maken de tocht minder geschikt voor een onverwachte middagwandeling. Wie het volledige traject loopt, moet vooraf vervoer, weersomstandigheden, daglicht en voldoende drinkwater regelen.
Bij deze route zijn volgens de bergsportfederatie de afgelopen jaren geen nieuwe kwaliteitscontroles geregistreerd. Vertrouw daarom niet alleen op de wit-gele markeringen. De gemeente Salinas presenteert de route nog steeds als een mogelijkheid om het contrast tussen bergen en zoutlandschap te ervaren, maar een actuele kaart blijft noodzakelijk.
PR-CV 165 naar San Isidro
De PR-CV 165 voert van de omgeving van Alto de Don Pedro naar de Ermita de San Isidro. Het traject loopt door akkers, berggebied, droge waterlopen en landelijke paden. Een droge waterloop wordt in deze streek vaak een rambla genoemd. Zo’n bedding kan een groot deel van het jaar volledig droogstaan, maar na hevige regen plotseling snelstromend water afvoeren.
De Valenciaanse bergsportfederatie registreert voor de route een afstand van ongeveer 12,5 kilometer, een geschatte wandeltijd van vier uur en een behoorlijke hoeveelheid hoogteverschil. De gemeentelijke toeristische informatie gebruikt voor een variant van de route iets andere afstanden. Dat maakt het extra belangrijk om voor vertrek te controleren welke routebeschrijving en welk beginpunt worden gebruikt.
Het officiële beginpunt ligt niet midden in het dorp, maar bij de Casa del Puntal langs de weg tussen Salinas en Monóvar. De route is geen rondwandeling. Wie aan het einde bij de kapel aankomt, moet daarom vooraf nadenken over de terugweg of vervoer regelen. Door hoogteverschillen, stenige paden en lange open stukken is dit eerder een volwaardige bergwandeling dan een eenvoudige dorpswandeling.
Cueva del Lagrimal
De Cueva del Lagrimal is een grote grot in de Sierra de Salinas. De naam betekent vrij vertaald de grot van de traan en verwijst naar het water dat vooral na regen uit het plafond kan druppelen. De brede opening biedt uitzicht over het dal en maakte de plek al in de steentijd aantrekkelijk voor menselijke bewoning.
Hoewel de grot sterk met de Sierra de Salinas wordt verbonden, ligt de officiële toegang aan de kant van de gemeente Villena. De gemarkeerde SL-CV 114 valt eveneens onder Villena. De letters SL staan voor Sendero Local, oftewel een lokale wandelroute. Ook voor dit traject zijn geen recente kwaliteitscontroles geregistreerd.
Vanaf de toegangsweg ligt de grot op relatief korte afstand, maar uitgebreidere routes naar La Capilla en Alto del Caire zijn aanzienlijk zwaarder. De tocht over de bergkam bevat steile, stenige en moeilijker herkenbare passages. Een eenvoudige wandeling naar de ingang van de grot mag daarom niet worden verward met een volledige beklimming van de hoogste delen van de Sierra.
De gemeente Salinas verwijst in haar toeristische informatie eveneens naar wandelingen die La Capilla en de Cueva del Lagrimal combineren. Controleer bij iedere online route zorgvuldig het vertrekpunt. De naam Sierra de Salinas wordt gebruikt voor het hele bergmassief, terwijl een route feitelijk vanuit Villena, Pinoso of zelfs de kant van Murcia kan beginnen.
Fietsen door open landschap
Voor wie liever op twee wielen op pad gaat, biedt Salinas verschillende mogelijkheden voor wielrenners en mountainbikers. Landelijke wegen verbinden het dorp met onder meer Sax, Pinoso, Monóvar en Elda. Het verkeer is op veel binnenwegen rustiger dan aan de kust, maar fietsers delen de weg wel met auto’s, vrachtverkeer en landbouwmachines.
De gemeente promoot routes tussen Salinas en Pinoso via onder meer El Culebrón, Alto de Don Pedro, Sierra Umbría en de Sierra de Salinas. Een andere bekende fietsverbinding loopt van Sax via Salinas naar Pinoso. Zulke trajecten voeren door open landschap met wijngaarden, amandelbomen, droge vlaktes en berghellingen.
De rust van de streek maakt fietsen aantrekkelijk, maar de afstanden en hoogteverschillen mogen niet worden onderschat. Op sommige wegen ontbreekt een brede berm en in de zomer is nauwelijks schaduw beschikbaar. Neem voldoende water mee, gebruik verlichting bij slecht zicht en houd rekening met harde wind op de open vlakte.
Mountainbikers moeten erop letten dat niet ieder onverhard spoor een openbaar fietspad is. Sommige wegen lopen over landbouwgrond of particulier terrein. Sluit hekken zoals je ze aantreft, verminder snelheid bij wandelaars en dieren en wijk niet uit naar kwetsbare begroeiing.
Kapel en lokale tradities
De Ermita de San Isidro ligt buiten de dorpskern in een groot dennengebied. Het Spaanse woord ermita betekent een kleine kapel, meestal buiten een dorp of op een rustige plaats. Het huidige gebouw werd aan het einde van de jaren negentig neergezet nadat de vroegere kapel op particulier terrein niet langer als centrale ontmoetingsplaats kon worden gebruikt.
Vanaf de omgeving van de kapel zijn mooie uitzichten over het gemeentelijke grondgebied mogelijk. Het terrein is bovendien een belangrijk punt voor wandelingen, sportactiviteiten en plaatselijke bijeenkomsten. Wie hier buiten een feestdag komt, ervaart vooral de rust van het dennenbos en de open ruimte rondom het gebouw.
In mei wordt San Isidro, de beschermheilige van landbouwers, geëerd met een bedevaart vanuit het dorp naar de kapel. Zo’n bedevaart wordt in Spanje een romería genoemd. Bij de viering horen doorgaans religieuze activiteiten, muziek, eten en sportieve onderdelen. De precieze datum en het programma kunnen ieder jaar veranderen.
De grootste feesten van Salinas zijn de Moros y Cristianos, in het Nederlands de Moren en Christenen. Deze feesten worden gewoonlijk rond het laatste weekeinde van mei gehouden ter ere van de Virgen del Rosario, Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkrans. Tijdens deze dagen vullen optochten, muziekverenigingen, historische kleding, feestgroepen en het geluid van buskruit de straten.
Salinas heeft verschillende feestgroepen, in Spanje comparsas genoemd. De bekendste zijn Contrabandistas, Piratas en Moros Laguneros. De viering is kleinschaliger dan de beroemde feesten in Alcoy of Villena, maar juist de sterke betrokkenheid van de inwoners maakt het voor bezoekers bijzonder. Controleer vooraf het programma, want tijdens optochten en andere activiteiten kunnen wegen tijdelijk worden afgesloten.
Ook het feest van San Antonio Abad in januari hoort bij het plaatselijke leven. Daarbij spelen dieren, landbouwtradities, muziek en religieuze gebruiken een belangrijke rol. Wie Salinas tijdens een feest bezoekt, ziet een heel andere kant van het dorp dan tijdens een rustige doordeweekse dag.
Praktische tips voor bezoekers
Salinas ligt in het binnenland en heeft een duidelijker seizoensklimaat dan de kustplaatsen van Alicante. Zomers kunnen zeer heet en droog zijn, terwijl winters koude nachten, vorst en stevige wind kunnen brengen. De temperatuur op een bergkam kan bovendien sterk verschillen van die in het dorp.
Begin een zomerse wandeling vroeg op de dag en vermijd lange open routes tijdens de heetste middaguren. Neem meer water mee dan je normaal nodig denkt te hebben. Bronnen, putten en drinkplaatsen die op een oude wandelkaart staan, kunnen drooggevallen zijn of water bevatten dat niet geschikt is om te drinken.
Controleer bij kans op zware regen niet alleen de temperatuur, maar ook waarschuwingen voor onweersbuien en plotselinge wateroverlast. Een droge rambla kan in korte tijd gevaarlijk worden, zelfs wanneer het op de exacte plek waar je loopt nog niet hard regent. Bij rook, brand of een noodsituatie kan in Spanje het alarmnummer 112 worden gebeld.
Horeca en winkels zijn in Salinas beperkter aanwezig dan in Elda, Villena of andere grotere plaatsen. Openingstijden kunnen vooral tijdens de middag, op zondag en buiten het hoogseizoen wisselen. Voor een langere wandeling is het daarom verstandig om vooraf eten en drinken mee te nemen.
Voor de lagune, het museum, de kerk en andere historische plaatsen geldt dat niet alles voortdurend toegankelijk is. Informeer vooraf bij de gemeente wanneer een specifieke bezienswaardigheid voor jou belangrijk is. Een rondrit zonder strak programma blijft echter altijd mogelijk en laat al veel van het landschap zien.
Een prettige dagindeling begint met een wandeling door het centrum en een bezoek aan de Plaza de España. Daarna kan de route richting de lagune en de voormalige zoutfabriek gaan. Wie meer tijd en een goede conditie heeft, kan vervolgens een korte of langere wandeling in het berggebied plannen. Sluit de dag af in het dorp of rijd verder naar een van de omliggende plaatsen voor een uitgebreider aanbod aan restaurants.
Waarom Salinas ontdekken
Salinas is geen bestemming die bezoekers probeert te overtuigen met grote attracties of een lange lijst beroemde monumenten. De aantrekkingskracht ligt juist in de samenhang tussen het dorp, de lagune, de voormalige zoutwinning en de bergen. Wie de tijd neemt, ontdekt dat bijna ieder onderdeel van het landschap verbonden is met de geschiedenis van de inwoners.
De droge lagune vertelt over zout, watertekort, overstromingen en pogingen om de natuur te beheersen. De huidige dorpskern herinnert aan de verhuizing na de ramp van 1751. De kerk en het plein laten zien hoe de gemeenschap opnieuw begon, terwijl wandelpaden en landelijke wegen duidelijk maken hoe sterk landbouw en natuur nog altijd met het dagelijkse leven zijn verweven.
Voor bezoekers die aan de Costa Blanca verblijven, biedt Salinas een verrassend contrast. Binnen enkele tientallen kilometers maken stranden en boulevards plaats voor akkers, kalkstenen bergen, stille wegen en een dorp waar toerisme niet het ritme van de dag bepaalt. Dat maakt Salinas aantrekkelijk voor wandelaars, fietsers, natuurliefhebbers en iedereen die het minder bekende binnenland van Alicante wil ontdekken.
Ook voor Nederlanders en Belgen die nadenken over wonen in Alicante, verhuizen naar Spanje of emigreren naar het binnenland is een bezoek leerzaam. Salinas laat zien hoe anders het leven buiten de kuststrook kan zijn. De ruimte en rust zijn groter, maar voorzieningen liggen verder uit elkaar en een auto is vrijwel onmisbaar.
Wie meer over de gemeente wil lezen, vindt op MijnAlicante.nl aanvullende informatie over de ligging en het karakter van Salinas, de natuur rond Salinas en de geschiedenis van Salinas.
Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 26 juli 2026.