Klimaat en Weer

Een rustige, warme maandag is in het binnenland van de provincie Alicante maandagmiddag 10 augustus plotseling omgeslagen in zwaar zomerweer. Felle onweersbuien trokken over onder meer Alcoy, Ibi, Beneixama, Villena en El Pinós en gingen plaatselijk gepaard met hagel, zeer zware regenval en uitzonderlijk harde windstoten. Vooral Villena springt eruit: daar werd een windstoot van 116 kilometer per uur geregistreerd. In Alcoy en El Pinós ontstonden tijdens de buien zogenoemde natte valwinden, waarbij koude lucht uit een onweersbui met grote snelheid naar beneden wordt gedrukt en zich vervolgens over de grond verspreidt. Daardoor kan het binnen enkele minuten plotseling zeer hard waaien. De brandweer moest in verschillende delen van Alicante uitrukken voor omgevallen bomen, beschadigde daken, losgeraakte gevelonderdelen en problemen met elektriciteitsinstallaties. Voor zover maandagavond bekend zijn daarbij geen gewonden gevallen.

Wie zondag 9 augustus een stranddag, uitstapje of middag op een terras in de provincie Alicante heeft gepland, moet rekening houden met een warmere en onrustigere weersituatie dan eerder op zaterdag werd verwacht. AEMET heeft inmiddels een gele waarschuwing voor hoge temperaturen opgenomen voor delen van de provincie. In de zuidelijke kustzone van Alicante en in het noordelijke binnenland kan het plaatselijk ongeveer 36 graden worden. De waarschuwing geldt zondag tussen 13.00 en 21.00 uur, precies tijdens de uren waarop veel vakantiegangers onderweg zijn naar het strand, een markt bezoeken of na een dag aan zee terug naar huis rijden. Opvallend is dat deze waarschuwing zaterdagavond nog niet in de eerdere verwachtingen stond. In het dagelijkse overzicht van Mijn Alicante van zaterdagochtend werd daarom nog terecht gemeld dat er voor zondag op dat moment geen algemene AEMET-waarschuwing voor het zuiden van Alicante actief was.

Wie deze zondag aan de Costa Blanca de zee in loopt, merkt het vrijwel meteen: het water voelt opvallend warm aan. Nieuwe informatie uit Alicante laat zien dat dit geen gewone zomerse indruk is. De Middellandse Zee heeft in juli langs delen van de provincie watertemperaturen tussen 28,5 en 29 graden bereikt, waarden die volgens klimatoloog Jorge Olcina van de Universiteit van Alicante tot de hoogste uit de meetreeksen behoren. In de eerste helft van augustus kan het zeewater plaatselijk zelfs de grens van 30 graden naderen. Voor strandgangers klinkt dat misschien aangenaam, maar voor weerdeskundigen is het vooral een teken dat de zee uitzonderlijk veel warmte heeft opgeslagen. Die warmte verdwijnt niet wanneer de zon ondergaat en kan daardoor invloed houden op warme nachten, hoge luchtvochtigheid en het weerbeeld later in de zomer.

Wie de afgelopen maand aan de Costa Blanca verbleef, zal niet verbaasd zijn dat juli 2026 de geschiedenisboeken ingaat. De maand was niet alleen zonnig en warm, maar volgens de Spaanse weerdienst AEMET de warmste maand die ooit in de Comunitat Valenciana is gemeten. De gemiddelde temperatuur kwam uit op 27,3 graden. Dat is 3,1 graden warmer dan normaal voor juli en zelfs 0,8 graden hoger dan het vorige record uit 2015. Ook Alicante-stad beleefde de warmste maand binnen de eigen lange meetreeks. Voor bewoners, vakantiegangers en overwinteraars was het record dagelijks voelbaar: warme nachten, zeer hete middagen, benauwde kustplaatsen en woningen die nauwelijks konden afkoelen. Tegelijk bleef regen vrijwel volledig uit, waardoor bermen, natuurgebieden en tuinen steeds verder uitdroogden.

Een zonnige zomerdag aan de Costa Blanca kan vanaf het einde van de middag plotseling een onrustig gezicht krijgen. De Spaanse weerdienst AEMET heeft voor de zuidelijke kust van de provincie Alicante een gele waarschuwing afgegeven vanwege onweersbuien. Het alarm geldt op zaterdag 1 augustus van 16.00 tot 22.00 uur. Tijdens een bui zijn zeer harde windstoten, hagel en plaatselijk stevige regen mogelijk. Vooral inwoners en vakantiegangers in Alicante, Elche, Santa Pola, Guardamar del Segura, Torrevieja en Orihuela Costa moeten rekening houden met een snelle weersomslag. Ook rond Villamartin kan het weer in korte tijd veranderen. De waarschuwing betekent niet dat het overal zes uur lang gaat regenen. Zware buien kunnen zeer plaatselijk ontstaan, waardoor het ene strand droog blijft terwijl enkele kilometers verderop plotseling wind, regen en hagel voorkomen.

De provincie Alicante beleefde donderdag 23 juli een weerdag vol scherpe tegenstellingen. Overdag liepen de temperaturen op verschillende plaatsen ver boven 40 graden op, terwijl de hoge luchtvochtigheid het langs delen van de kust en in de Vega Baja nog benauwder maakte. Tegen het einde van de middag verschenen plaatselijk donkere wolken en sloeg het weer binnen korte tijd om. De provincie kreeg echter niet overal dezelfde storm. Terwijl inwoners in sommige plaatsen plotseling werden verrast door harde valwinden, hagel of een korte bui, bleef het elders vrijwel droog en rustig. Vooral tussen ongeveer 18.00 en 20.00 uur trokken verschillende lokale onweersgebieden over Alicante. Daardoor konden twee gemeenten op betrekkelijk korte afstand een volledig andere avond beleven.

Wie donderdag 23 juli een stranddag, wandeling of uitstapje in de provincie Alicante heeft gepland, doet er goed aan de plannen opnieuw te bekijken. De autoriteiten waarschuwen voor een uitzonderlijke combinatie van extreme hitte, droge onweersbuien en plaatselijk zeer zware windstoten. In het zuiden van de provincie geldt de hoogste waarschuwing voor hitte en kunnen de temperaturen tijdens de warmste uren tot ongeveer 42 graden oplopen. Vanaf het einde van de middag wordt bovendien onrustig weer verwacht, waarbij de wind in korte tijd sterk kan toenemen. De gemeenten Alicante en Orihuela hebben daarom besloten alle gemeentelijke stranden donderdagmiddag op rood te zetten. Zwemmen is dan verboden, ook wanneer de zee er op het eerste gezicht rustig en uitnodigend uitziet.

Bewoners en vakantiegangers in het zuiden van de provincie Alicante krijgen maandag 20 juli opnieuw te maken met een bijzonder warme dag. De Spaanse weerdienst AEMET heeft code oranje afgegeven voor het zuidelijke deel van de provincie. Vooral landinwaarts in de Vega Baja kan de temperatuur oplopen tot ongeveer 39 graden. Aan de kust bij Torrevieja en Orihuela Costa blijft het kwik waarschijnlijk wat lager, maar daar kan de combinatie van warmte, hoge luchtvochtigheid en weinig verkoeling tijdens de nacht alsnog zwaar aanvoelen. Wie de komende dagen een markt, strand, winkelcentrum of bezienswaardigheid wil bezoeken, hoeft plannen niet direct te schrappen. Een iets ander dagritme kan wel het verschil maken tussen een ontspannen vakantiedag en een middag waarop de hitte alle energie wegneemt.

De zomerse warmte die veel mensen naar de Costa Blanca trekt, heeft ook een ernstige keerzijde. Nieuwe cijfers uit het Spaanse systeem voor dagelijkse sterftemonitoring wijzen erop dat in de provincie Alicante sinds begin juni ruim 120 sterfgevallen statistisch kunnen worden toegeschreven aan hoge temperaturen. Alleen al in juli gaat het om bijna honderd gevallen. De cijfers komen naar buiten na een week waarin het kwik in het zuiden van de provincie plaatselijk boven 40 graden steeg. Voor bewoners en vakantiegangers is dit geen reden voor paniek, maar wel een duidelijke waarschuwing. Een zonnige dag aan het strand, een marktbezoek of een middag bij het zwembad kan zwaarder zijn dan hij aanvoelt, zeker wanneer het lichaam door warme nachten nauwelijks herstelt.

Nacht brengt nauwelijks verkoeling

De provincie Alicante beleeft donderdag 16 juli een uitzonderlijk warme dag die al tijdens de nacht voelbaar werd. Op verschillende plaatsen in l’Alcoià, El Comtat, l’Alacantí, de Marina Alta en de Marina Baixa steeg de temperatuur tegen de ochtend zelfs naar waarden tussen 37 en 38 graden. In Cocentaina en Muro d’Alcoi werd 38,2 graden gemeten, terwijl ook Relleu, Benissa, Finestrat, Aïgues en Xixona nauwelijks aan de hitte ontsnapten. Langs een groot deel van de kust daalde het kwik ’s nachts niet verder dan ongeveer 27 tot 29 graden. Daarbij lag de luchtvochtigheid plaatselijk tussen 80 en 90 procent. Voor bewoners en vakantiegangers betekent dat een zware start van de dag, omdat woningen, hotelkamers, straten en auto’s amper tijd kregen om af te koelen.